Wat je bloeddruk over je gezondheid vertelt

Bloeddruk is iets wat veel mensen pas opvalt als er iets mis is. Toch speelt de druk in je bloedvaten de hele dag een grote rol. Je hart pompt voortdurend bloed door je lichaam. Daarbij oefent het bloed druk uit op de wanden van je slagaders. Die druk is nodig om alle organen van zuurstof en voedingsstoffen te voorzien. Gaat die druk te hoog of te laag zijn, dan kan dat gevolgen hebben voor je gezondheid.

Wat de getallen op de meter betekenen

Als je de druk in je bloedvaten meet, zie je altijd twee getallen. Het eerste en hogere getal is de systolische waarde. Dat is de druk op het moment dat je hart samenknijpt en bloed naar buiten pompt. Het tweede en lagere getal is de diastolische waarde. Dat is de druk wanneer je hart ontspant en zich vult met nieuw bloed. Een gezonde waarde ligt rond de 120 over 80, geschreven als 120/80 mmHg. Spreek je van een verhoogde druk, dan gaat het meestal om een waarde van 140/90 of hoger. Dit geldt voor volwassenen van alle leeftijden, ook voor mensen ouder dan 70 jaar.

Hoge bloeddruk en waarom dat gevaarlijk is

Een te hoge druk in de slagaders heet hypertensie. Veel mensen weten niet dat ze het hebben, want je voelt er vaak niets van. Toch beschadigt een langdurig verhoogde druk langzaam de wanden van je bloedvaten. Daardoor raken ze stijver en smaller. Dit vergroot de kans op een hartaanval, beroerte en nierproblemen. Roken, overgewicht, weinig bewegen, veel zout eten en chronische stress zijn factoren die de druk omhoog kunnen brengen. Ook erfelijkheid speelt een rol. Omdat je de verhoogde druk zelf niet voelt, is het slim om hem af en toe te laten meten, zeker als je risicofactoren hebt.

Een lage druk in de bloedvaten

Niet alleen een te hoge, maar ook een te lage druk kan problemen geven. Bij een waarde onder de 90/60 spreek je van een lage bloeddruk, ook wel hypotensie genoemd. Daarbij krijgen organen en de hersenen tijdelijk minder bloed. Dit veroorzaakt duizeligheid, wazig zien of flauwvallen, vooral als je snel opstaat. Dat laatste noemen artsen orthostatische hypotensie. Een lage waarde is soms heel normaal bij mensen die veel sporten. Maar bij ouderen of mensen met bepaalde aandoeningen kan het voor valpartijen zorgen. Een arts bekijkt altijd het hele plaatje voordat er iets verandert aan een behandeling.

Wat je zelf kunt doen voor een gezondere waarde

Gelukkig zijn er veel dingen die je zelf kunt doen om de druk in je aders op peil te houden. Regelmatig bewegen heeft een positief effect, ook wandelen of fietsen helpt al. Minder zout eten is een van de meest bekende adviezen, maar ook minder alcohol drinken en stoppen met roken maken een groot verschil. Een gevarieerd dieet met veel groenten, fruit en volkoren producten helpt je lichaam om de druk te reguleren. Ontspanning is ook belangrijk. Chronische spanning en slaaptekort houden de waarden hoger dan goed is. Als leefstijlveranderingen niet genoeg helpen, kan een arts medicijnen voorschrijven. Die verlagen de druk op een veilige manier en verminderen het risico op hart en vaatziekten.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak moet je je bloeddruk laten meten?
Hoe vaak je de druk in je bloedvaten laat meten, hangt af van je persoonlijke situatie. Heb je geen klachten en geen risicofactoren, dan is één keer per jaar of eens in de paar jaar genoeg. Heb je een verhoogde waarde of gebruik je medicijnen, dan is vaker meten verstandig. Je huisarts geeft je daar een persoonlijk advies over.

Kan je bloeddruk per dag wisselen?
Ja, de druk in je bloedvaten wisselt de hele dag. ’s Ochtends vroeg is hij vaak wat lager. Na inspanning, stress of het drinken van koffie kan hij tijdelijk stijgen. Dat is normaal. Pas als de waarden structureel te hoog of te laag zijn, is er reden om actie te ondernemen. Eén hoge meting zegt daardoor weinig. Artsen kijken liever naar meerdere metingen op verschillende momenten.

Wat is het verschil tussen een meting thuis en bij de huisarts?
Een meting bij de huisarts is soms iets hoger dan thuis. Dat komt door spanning of zenuwen rondom het doktersbezoek. Dit heet wittejasseneffect. Een thuismeting is daardoor soms een beter beeld van je werkelijke waarden. Meet je thuis, gebruik dan een betrouwbare meter voor de bovenarm en meet altijd op een rustig moment, na vijf minuten zitten.

Zijn er klachten waarmee je direct naar de huisarts moet?
Bij een plotselinge zeer hoge druk, zoals boven de 180/120, kunnen klachten optreden als ernstige hoofdpijn, wazig zien, pijn op de borst of kortademigheid. Dit is een medische noodsituatie. Bel dan direct 112 of je huisarts. Ook bij flauwvallen door een te lage druk is het slim om snel contact op te nemen met een arts.