Hoesten: wat je lichaam je probeert te vertellen

Hoest is iets wat iedereen kent. Je keel kriebelt, je borst trilt en voor je het weet sta je te hoesten in een stille ruimte. Soms duurt het maar een paar dagen, soms weken. Maar wat is hoesten eigenlijk, en wat kun je er zelf aan doen? Dat lees je hier.

Waarom je lichaam hoest als reactie gebruikt

Hoesten is geen ziekte op zich, maar een reactie van je lichaam. Wanneer er iets de luchtwegen prikkelt, stuurt je brein een signaal om dat te verwijderen. Dat kan slijm zijn, stof, een vreemd voorwerp of een infectie. Met een krachtige luchtstroom probeert je lichaam de luchtpijp en bronchiën schoon te maken. Dat klinkt eenvoudig, maar zo eenvoudig is het niet altijd. Sommige mensen hoesten door een infectie zoals een verkoudheid of griep. Bij anderen speelt astma, allergie of zelfs een droge omgeving een rol. Er zijn ook mensen die aanhoudend moeten kuchen door een bijwerking van bepaalde medicijnen, zoals bloeddrukverlagers. Het lichaam maakt bij hoesten dus geen fout, het doet precies wat het moet doen.

Het verschil tussen een natte en droge hoest

Niet elke hoest is hetzelfde. Een natte hoest, ook wel productieve hoest genoemd, brengt slijm omhoog. Dat slijm zit in de luchtwegen en moet er eigenlijk uit. Bij een droge, prikkelende hoest is er geen slijm dat loskomt. Die voelt vaak vervelender aan en kan heel hardnekkig zijn. Kriebelhoest is een bekend voorbeeld hiervan: je keel blijft jeuken en prikkelen, ook als je net gehoest hebt. Dit type hoest ontstaat vaak aan het einde van een verkoudheid of bij irritatie door rook of droge lucht. Het onderscheid is belangrijk omdat je een natte hoest anders aanpakt dan een droge. Bij slijm wil je de luchtwegen vrijhouden, bij prikkeling wil je die kalmeren.

Wat je thuis kunt doen bij last van de luchtwegen

Veel mensen grijpen bij hoestklachten als eerste naar bewezen thuismiddelen. Honing staat al eeuwen bekend om zijn kalmerende werking op de keel. Een lepel honing in warm water of kruidenthee kan de prikkel verminderen. Tijm is een ander kruid dat van oudsher gebruikt wordt bij luchtwegklachten: het bevat stoffen die de slijmvliezen ondersteunen. Gember met citroen in warm water is ook een populaire keuze. Propolis, een stof die bijen maken, wordt steeds vaker ingezet als natuurlijk middel bij keelirritatie en wordt ook wel het paardenmiddel tegen kriebelhoest genoemd, omdat het zo sterk zou werken. Naast kruiden en natuurlijke middelen helpt ook gewoon goed drinken: voldoende vocht houdt de slijmvliezen soepel. Stomen boven een kom heet water kan de luchtwegen openen en verlichting geven. Frisse lucht, rusten en een verhoogd hoofdkussen tijdens het slapen zijn simpele maar nuttige aanpassingen.

Wanneer je beter naar een arts kunt gaan

De meeste hoestklachten verdwijnen vanzelf binnen twee tot drie weken. Maar soms is dat niet het geval. Als je langer dan drie weken last hebt van aanhoudend kuchen, is het verstandig om een huisarts te raadplegen. Zeker als er ook andere klachten zijn, zoals koorts die niet zakt, bloed bij het ophoesten, kortademigheid of gewichtsverlies zonder duidelijke reden. Bij kinderen jonger dan drie maanden is het sowieso verstandig om snel contact op te nemen met een arts als ze veel hoesten. Ook bij ouderen of mensen met een verminderde weerstand is het beter om eerder dan later advies te vragen. Hoesten is in de meeste gevallen onschuldig, maar je lichaam geeft altijd een reden voor het signaal.

Veelgestelde vragen

Hoe lang mag hoesten duren voordat het zorgwekkend is?
Een hoestbui die korter dan drie weken duurt, is meestal niet verontrustend. Dat heet acute hoest en hangt vaak samen met een verkoudheid of luchtweginfectie. Duurt het langer dan drie weken, dan spreek je van aanhoudende hoest. Dan is het verstandig om een arts te raadplegen om de oorzaak te achterhalen.

Kan hoesten besmettelijk zijn?
Hoesten zelf is niet besmettelijk, maar de oorzaak kan dat wel zijn. Als je hoest door een virusinfectie zoals een verkoudheid of griep, kunnen de kleine druppeltjes die je uitademt anderen aansteken. Hoesten door allergie of een droge keel is niet besmettelijk.

Wat helpt het beste bij een kriebelhoest die ’s nachts erger wordt?
Kriebelhoest die ’s nachts erger wordt, heeft vaak te maken met een liggende houding waardoor slijm naar de keel loopt. Een verhoogd kussen kan helpen. Verder kan een lepel honing voor het slapengaan de keel kalmeren. Een luchtbevochtiger in de slaapkamer is ook een goede optie als de lucht te droog is.

Is het schadelijk om hoest te onderdrukken met medicijnen?
Het onderdrukken van een natte hoest met medicijnen is niet aan te raden, omdat het slijm dan niet goed wegkomt. Bij een droge, prikkelende hoest kunnen middelen die de hoestprikkel dempen soms verlichting geven. Het is verstandig om dit altijd te bespreken met een apotheker of arts voordat je ze gebruikt.