Wat je bloeddruk over je gezondheid vertelt

Bloeddruk is iets wat iedereen heeft, maar waar weinig mensen dagelijks bij stilstaan. Toch zegt het veel over hoe het met je hart en bloedvaten gaat. Als de druk in je aderen te hoog is, merk je daar vaak niets van. Geen pijn, geen duidelijk signaal. Maar ondertussen kan er wel schade ontstaan. Dat maakt een te hoge of te lage druk in de bloedvaten zo verraderlijk. Het loont daarom om te weten wat het is, hoe je het meet en wat je ermee kunt doen.

Hoe de druk in je bloedvaten werkt

Je hart pompt voortdurend bloed door je lichaam. Bij elke hartslag wordt er bloed de slagaders ingepompt. Die pomp geeft kracht aan het bloed, en dat zorgt voor druk op de wanden van de bloedvaten. Die druk wordt gemeten in twee getallen. Het eerste getal is de druk op het moment dat je hart samentrekt en pompt. Het tweede getal is de druk op het moment dat je hart rust tussen twee slagen in. Een gezonde waarde ligt rond de 120 over 80. Is de druk structureel hoger dan 140 over 90? Dan spreek je van hoge bloeddruk, ook wel hypertensie genoemd. Dit geldt trouwens ook voor mensen ouder dan 70 jaar.

Wat er misgaat bij een te hoge waarde

Een langdurig te hoge druk belast de wanden van je bloedvaten. Die raken beschadigd en worden stijver. Daardoor vergroot je de kans op een hartaanval, een beroerte of nierschade. Omdat je er zelf niets van voelt, wordt hypertensie ook wel de stille kwaal genoemd. Iemand kan jarenlang rondlopen met een te hoge waarde zonder het te weten. Een arts of apotheker kan de druk meten met een simpel apparaat om je arm. Dat duurt maar een paar minuten en geeft meteen duidelijkheid. Hoe eerder je weet dat de waarde te hoog is, hoe eerder je er iets aan kunt doen.

Wat je zelf kunt doen om de waarden te verbeteren

Gelukkig zijn er meerdere manieren om de druk in je aderen omlaag te brengen. Bewegen helpt, zelfs als je maar een halfuur per dag stevig wandelt. Minder zout eten is ook een van de meest onderzochte manieren om de waarden te verlagen. Zout zorgt ervoor dat je lichaam vocht vasthoudt, wat de druk op je bloedvaten verhoogt. Alcohol en roken hebben allebei een negatief effect op je bloedvaten. Stoppen met roken, of minder drinken, merkt je snel terug in je meetwaarden. Ook overgewicht speelt een rol. Afvallen van zelfs een paar kilo kan al een meetbaar verschil maken. Dit soort aanpassingen in je dagelijkse leven werken het beste als je ze volhoudt.

Wanneer medicijnen nodig zijn

Niet iedereen kan de waarden voldoende verlagen met alleen aanpassingen in zijn leefstijl. Als de druk te hoog blijft, kan een arts medicijnen voorschrijven. Er zijn verschillende soorten bloeddrukverlagende middelen die elk op een andere manier werken. Sommige zorgen ervoor dat je meer vocht afvoert, anderen ontspannen de bloedvatwanden of zorgen dat het hart minder hard hoeft te pompen. Voor ouderen geldt dat een arts streeft naar een systolische waarde onder de 140. Bij mensen boven de 70 die medicijnen gebruiken, wordt soms een iets hogere streefwaarde aangehouden, afhankelijk van de gezondheid. Medicijnen werken het beste in combinatie met een gezonde leefstijl. Het is geen keuze tussen het een of het ander.

Veelgestelde vragen

Wat is een normaal getal bij het meten van de druk in je bloedvaten?
Een gezonde waarde ligt rond de 120 over 80. Het eerste getal mag idealiter niet hoger zijn dan 130 en het tweede niet hoger dan 85. Zit je structureel boven de 140 over 90? Dan is het verstandig dit te bespreken met je huisarts.

Kan je druk tijdelijk te hoog zijn zonder dat het gevaarlijk is?
Ja, de druk in je bloedvaten kan tijdelijk stijgen door stress, inspanning, cafeïne of kou. Dat is op zich niet gevaarlijk. Pas als de waarden langdurig en structureel verhoogd zijn, spreek je van hypertensie. Eén hoge meting zegt daarom nog niet alles. Het is beter om meerdere metingen te doen op verschillende momenten.

Hoe vaak moet je de druk in je bloedvaten laten meten?
Als je bloeddruk normaal is en je geen klachten hebt, is een meting elke paar jaar voldoende. Heb je een verhoogd risico op hart en vaatziekten, of gebruik je al medicijnen? Dan is vaker meten verstandig. Je huisarts kan je vertellen wat voor jouw situatie het meest geschikt is.

Is een te lage waarde ook gevaarlijk?
Een te lage druk in de aderen kan zorgen voor duizeligheid, wazig zien of zelfs flauwvallen. Dit heet hypotensie. Vooral bij het snel opstaan kan de druk even te laag zijn. Dat is vervelend maar meestal niet ernstig. Als je er regelmatig last van hebt, is het goed om dit te bespreken met een arts.